Guarana, znana również jako „brazylijska kawa”, od wieków wykorzystywana jest przez rdzenne ludy Amazonii jako środek dodający energii. Dziś cieszy się uznaniem na całym świecie, szczególnie wśród osób poszukujących naturalnych alternatyw dla kawy. Jej tajemnica tkwi w wysokiej zawartości kofeiny, ale to nie wszystko, co kryje w sobie ta roślina. Czy jednak każdy może po nią sięgać bez obaw?
Współczesne suplementy i napoje energetyczne często zawierają ekstrakt z guarany. Jej działanie pobudzające jest doceniane przez sportowców, studentów i osoby pracujące w trybie intensywnym. Ale czy znamy wszystkie jej właściwości i potencjalne zagrożenia?
Co to jest guarana i skąd się bierze?
Guarana to roślina pnącza pochodząca z dorzecza Amazonki. Jej nasiona zawierają nawet cztery razy więcej kofeiny niż ziarna kawy. Tradycyjnie suszone nasiona były mielone i przygotowywane jako napar. Dziś guarana dostępna jest w różnych formach, od proszku po tabletki.
Uprawiana jest głównie w Brazylii, gdzie od wieków stanowiła ważny element kultury lokalnych plemion. Indianie wierzyli, że guarana dodaje siły i poprawia koncentrację. Jej nazwa wywodzi się z języka plemienia Sateré-Mawé.
Obecnie guarana wykorzystywana jest nie tylko jako środek pobudzający, ale także jako składnik kosmetyków i preparatów odchudzających. Jej popularność rośnie wraz z modą na naturalne suplementy.
Jak działa guarana na organizm?
Głównym składnikiem aktywnym guarany jest guaryna, która w organizmie ulega przemianie w kofeinę. Działa ona podobnie jak kofeina z kawy, ale jej efekt jest bardziej wydłużony. Po spożyciu guarany energia utrzymuje się przez kilka godzin. Kofeina zawarta w guaranie stymuluje układ nerwowy, poprawiając koncentrację i zmniejszając uczucie zmęczenia. Działa też na układ krążenia, przyspieszając tętno i podnosząc ciśnienie krwi. Dlatego nie powinna być stosowana wieczorem.
Guarana wpływa również na metabolizm, przyspieszając spalanie tłuszczu. To właśnie dlatego często znajduje się w suplementach odchudzających. Może też poprawiać wydolność fizyczną podczas treningów.
Właściwości guarany – więcej niż tylko pobudzenie
Guarana nie tylko dodaje energii, ale także wykazuje działanie antyoksydacyjne. Zawiera związki, które neutralizują wolne rodniki i chronią komórki przed uszkodzeniami. Dzięki temu może wspomagać odporność. Badania sugerują, że guarana może poprawiać funkcje poznawcze, takie jak pamięć i zdolność uczenia się. Jej regularne spożywanie w umiarkowanych dawkach może wspomagać pracę mózgu. Wpływa też korzystnie na nastrój.
Roślina ta zawiera także teobrominę i teofiliny, które działają rozkurczowo na oskrzela. Dlatego czasami stosowana jest jako wsparcie w problemach z oddychaniem. Ma też właściwości przeciwbólowe.
Guarana a odchudzanie i wydolność fizyczna
Ze względu na zdolność przyspieszania metabolizmu, guarana często jest składnikiem preparatów odchudzających. Pomaga spalić więcej kalorii i zmniejsza uczucie głodu. Jednak sama w sobie nie spowoduje utraty wagi.
Sportowcy chętnie sięgają po guaranę przed treningiem, ponieważ zwiększa ona wytrzymałość. Pozwala trenować dłużej i intensywniej, opóźniając wystąpienie zmęczenia. Ważne jest jednak odpowiednie dawkowanie. Należy pamiętać, że guarana nie zastąpi zdrowej diety i regularnej aktywności fizycznej. Jej działanie jest wsparciem, a nie cudownym rozwiązaniem problemów z wagą.
Potencjalne skutki uboczne
Choć guarana jest naturalnym produktem, jej nadmierne spożycie może być szkodliwe. Zbyt duża dawka kofeiny może powodować nerwowość, bezsenność i kołatanie serca. Osoby wrażliwe powinny zachować ostrożność. Przedawkowanie guarany może prowadzić do nudności, bólów głowy, a nawet drgawek. W skrajnych przypadkach może dojść do zaburzeń rytmu serca. Dlatego nie wolno przekraczać zalecanych dawek.
Osoby z nadciśnieniem, chorobami serca lub problemami z tarczycą powinny unikać guarany. Kofeina może nasilać objawy tych schorzeń, podobnie jak kobiety w ciąży.
Kto powinien unikać guarany?
Guarana nie jest wskazana dla dzieci i młodzieży. Ich organizmy są bardziej wrażliwe na działanie kofeiny. Nie powinny jej też stosować osoby z zaburzeniami lękowymi lub bezsennością. Osoby przyjmujące leki na nadciśnienie lub antydepresanty powinny skonsultować się z lekarzem przed sięgnięciem po guaranę. Może ona wchodzić w interakcje z niektórymi substancjami czynnymi. Kobiety karmiące piersią również powinny unikać guarany. Kofeina przenika do mleka matki i może negatywnie wpływać na niemowlę. Bezpieczeństwo zawsze powinno być na pierwszym miejscu.
Jak bezpiecznie stosować guaranę?
Zalecana dzienna dawka guarany to około 200-300 mg kofeiny, co odpowiada jednej lub dwóch filiżankom kawy. Najlepiej przyjmować ją rano, aby unikać problemów ze snem. Ważne jest też picie dużej ilości wody.
Nie należy łączyć guarany z innymi źródłami kofeiny, takimi jak kawa czy napoje energetyczne. Może to prowadzić do przedawkowania i nieprzyjemnych skutków ubocznych. Umiar jest kluczowy.
Jeśli decydujemy się na suplementację guaraną, warto wybrać sprawdzone preparaty od zaufanych producentów. Niska jakość produktów może wiązać się z ryzykiem zanieczyszczeń.
Guarana w kosmetykach i nie tylko
Ekstrakt z guarany znajduje zastosowanie nie tylko w suplementach, ale także w kosmetykach. Działa pobudzająco na skórę, poprawiając jej ukrwienie. Często dodawana jest do kremów i balsamów przeciwcellulitowych.
W szamponach i odżywkach guarana może stymulować cebulki włosów, przyspieszając ich wzrost. Jej działanie pobudzające wykorzystywane jest też w preparatach przeciw wypadaniu włosów. Natomiast w przemyśle spożywczym guarana wykorzystywana jest jako naturalny dodatek do napojów i batonów energetycznych. Jej gorzki smak można złagodzić, łącząc ją z innymi składnikami.
