Jeżyny to prawdziwe dary natury, które często bywają niedoceniane w naszej codziennej diecie. Tymczasem owoce te stanowią potężne źródło zdrowia i są zaliczane do kategorii superowoców. Ich intensywny, ciemny kolor kryje w sobie mnóstwo cennych wartości odżywczych. Sprawdzimy, dlaczego warto po nie sięgać każdego dnia, nie tylko podczas sezonu.
Jeżyny w świecie roślin i polskie tradycje hodowlane
Jeżyna wraz z maliną należy do bardzo licznej grupy rodzajów botanicznych. W obrębie tego rodzaju istnieje kilkaset gatunków owocujących na różnych pędach. Stały się one solidną podstawą do wyhodowania wielu nowoczesnych odmian uprawnych. Obecnie prace nad nowymi odmianami są prowadzone w czternastu krajach. Do tego grona należą między innymi Polska, Niemcy oraz Stany Zjednoczone. To właśnie w USA osiągnięto dotychczas największy postęp w tej dziedzinie. Jeżyna jest aktualnie czwartym pod względem wielkości produkcji gatunkiem jagodowym. Ustępuje ona miejsca jedynie truskawce, malinie oraz popularnej borówce.
W naszym kraju program hodowli jeżyny jest realizowany od 1979 roku. Dzięki tym działaniom do rejestru wpisano wiele wartościowych odmian bezkolcowych. Jeżyny od dawna są uznawane za naturalne farmaceutyki o szerokim działaniu. Zarówno owoce, jak i liście są chętnie stosowane w tradycyjnym ziołolecznictwie. Warto docenić wysiłek polskich naukowców włożony w rozwój tego segmentu rynku.
Zobacz także: Które owoce najlepiej obniżają cholesterol? Tamaryndowiec, jabłka, a może awokado?
Witamina C jako fundament naszej odporności
Cenimy jeżyny przede wszystkim jako niezwykle bogate źródło witaminy C. Jedna filiżanka tych świeżych owoców dostarcza nam około 31 miligramów witaminy. Ilość ta pokrywa połowę dziennego zapotrzebowania osoby dorosłej na ten składnik. Witamina ta jest nam absolutnie niezbędna do prawidłowego tworzenia kolagenu. Białko to buduje nasze kości, tkankę łączną oraz wszystkie naczynia krwionośne.
Dzięki wysokiej zawartości witaminy C jeżyny pomagają nam szybciej leczyć rany. Dzięki temu przyspieszają proces regeneracji skóry i jest on bardziej efektywny. Witamina C ułatwia również wchłanianie żelaza z pożywienia do naszego krwiobiegu. Dlatego jeżyny i przetwory jeżynowe specjaliści zalecają pomocniczo w leczeniu uciążliwych przeziębień. Witamina C pełni w naszym ciele funkcję bardzo silnego przeciwutleniacza. Poprzez zwalczanie wolnych rodników skutecznie zmniejsza ona tak zwany stres oksydacyjny. Jest to kluczowy element w profilaktyce groźnych chorób nowotworowych. Brak tej witaminy mógłby doprowadzić nas do poważnej choroby, jaką jest szkorbut.
Błonnik dla zdrowia układu pokarmowego
Nasza dieta powinna być bogata w błonnik, a jeżyny go dostarczają. W jednej szklance świeżych jagód znajdziemy aż osiem gramów tego składnika. Błonnik pokarmowy jest nam niezbędny do walki z licznymi problemami trawiennymi. Pomaga on skutecznie zapobiegać wzdęciom, zaparciom oraz bolesnym uciskom brzucha. Regularne spożywanie produktów bogatych w błonnik pozwala nam obniżyć poziom cholesterolu. Składnik ten pomaga nam również kontrolować poziom cukru we krwi. Jest to szczególnie ważne dla osób dbających o swoją masę ciała.
Duża zawartość błonnika w jeżynach sprzyja procesowi odchudzania i daje sytość. Dzięki niemu czujemy się lżej, a nasz metabolizm pracuje znacznie sprawniej. Jeżyny są więc idealną przekąską dla każdego, kto dba o sylwetkę. Woda stanowi ponad osiemdziesiąt osiem procent składu tych soczystych owoców. Dostarczają one nam jedynie 43 kalorie w stu gramach świeżego produktu. Dzięki temu możemy się nimi zajadać bez obaw o dodatkowe kilogramy. Nasz układ pokarmowy będzie nam wdzięczny za taką naturalną pomoc.
Moc witaminy K oraz manganu dla mocnych kości
Kolejnym powodem, by jeść jeżyny, jest wysoka zawartość witaminy K. Jedna porcja owoców dostarcza nam ponad jedną trzecią dziennej dawki. Witamina ta odgrywa kluczową rolę w procesie krzepnięcia naszej krwi. Wpływa ona również korzystnie na strukturę naszych wszystkich kości. Dzięki niej stają się one zdecydowanie mniej łamliwe i bardziej wytrzymałe. Jest to istotne dla osób w każdym wieku, zwłaszcza dla seniorów. Jeżyny są także skarbnicą manganu, który jest bardzo ważnym minerałem.
W jednej szklance surowych owoców znajdziemy około 0,9 miligrama tego pierwiastka. Mangan, podobnie jak witamina C, uczestniczy w procesie tworzenia kolagenu. Odgrywa on wielką rolę w profilaktyce osteoporozy u osób starszych. Pomaga nam również lepiej zarządzać poziomem cukru w naszym organizmie. Co ciekawe, mangan może przyczyniać się do zmniejszania częstotliwości napadów padaczkowych. Widzimy zatem, jak szerokie spektrum działania mają te niewielkie owoce. Nasz układ kostny zyskuje w nich bardzo silnego i naturalnego sojusznika.
Jeżyny a ochrona mózgu i zachowanie dobrej pamięci
Naukowcy udowodnili, że jeżyny mogą wspomagać pracę naszego ludzkiego mózgu, ponieważ zawarte w nich przeciwutleniacze pomagają nam skutecznie zwalczać wolne rodniki. Związki te zmieniają sposób, w jaki komunikują się nasze neurony mózgowe. Dzięki temu możemy zapobiegać utratom pamięci spowodowanym naturalnym starzeniem się. Owoce te pomagają w zmniejszeniu stanów zapalnych w obrębie mózgu. Takie zapalenia często prowadzą do poważnych problemów poznawczych oraz motorycznych, dlatego regularne jedzenie jeżyn może więc utrzymać nasz umysł w sprawności.
Jeżyny wykazują również silne właściwości przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Mogą być one pomocne w zwalczaniu bakterii wywołujących zapalenie dziąseł. Ekstrakt z tych owoców pomaga nam kontrolować ubytki w uzębieniu. Jest to naturalny sposób na zadbanie o higienę naszej jamy ustnej. Podczas przeziębień często stosujemy susz owocowy z krzewów jeżyny. Działa on na nasz organizm napotnie, wykrztuśnie oraz silnie antybakteryjnie. Jest to bezpieczna i sprawdzona metoda, którą stosujemy od wielu pokoleń.
Antocyjany i elagotaniny z jeżyn jako naturalna tarcza
Owoce jeżyny są niezwykle bogatym źródłem polifenoli, a zwłaszcza antocyjanów. To właśnie tym związkom zawdzięczają one swoją głęboką, niemal czarną barwę. Zawartość polifenoli jest cechą charakterystyczną dla każdej konkretnej odmiany. Polskie odmiany Ruczaj oraz Gaj cechują się bardzo wysoką zawartością antocyjanów. Flawonoidy te mogą znacząco zmniejszać ryzyko wystąpienia u nas otyłości. Chronią nas one również przed chorobą wieńcową serca oraz nowotworami. Wpływają one także na poprawę pamięci u osób w starszym wieku.
Bardzo ważnym składnikiem jeżyn są tak zwane elagotaniny. Zaobserwowano ich korzystny wpływ na hamowanie rozwoju komórek raka prostaty. Związki te są estrami kwasu i alkoholu o specyficznej budowie. Uważa się, że ich moc wynika ze zdolności do uwalniania kwasu elagowego. Metabolizm tych związków zachodzi dzięki florze bakteryjnej w naszym przewodzie pokarmowym. Dzięki temu kwas elagowy jest uwalniany do naszej krwi przez długi czas. Dieta bogata w te związki pomaga nam również obniżać ciśnienie krwi. Jest to istotne w profilaktyce nadciśnienia tętniczego u wielu pacjentów.
Wyjątkowa rola liści jeżyn i domowych przetworów
Nie tylko same owoce, ale również liście jeżyny mają znaczenie zdrowotne. Liść jeżyny jest uznanym w nauce surowcem o właściwościach farmakognostycznych – wykazuje on bardzo silną aktywność przeciwzapalną oraz silnie antyoksydacyjną. Liście te wchodzą w skład mieszanek, które stosujemy przy leczeniu arteriosklerozy. Pomagają nam również przy nadciśnieniu tętniczym oraz chorobach o podłożu neurologicznym. Ekstrakt z liści jeżyny potrafi skutecznie spowalniać procesy starzenia naszej skóry. Warto wspomnieć, że mają one nawet wyższą zawartość związków fenolowych niż liście malin.
Największą aktywność mają liście zbierane z młodych pędów przed dojrzewaniem owoców. Warto również docenić znaczenie różnego rodzaju przetworów wykonanych z jeżyn. Soki, dżemy oraz nalewki zachowują wiele cennych właściwości świeżych jagód. Sok z jeżyn działa wykrztuśnie i jest polecany przy gorączce. Może być on pomocny także w dolegliwościach układu pokarmowego i nerwicy. Jak widzimy, jeżyny to kompleksowe wsparcie dla całego naszego organizmu. Korzystajmy z ich dobrodziejstw, wybierając zwłaszcza sprawdzone, polskie odmiany tych superowoców.
Jeżyny są niczym naturalna apteczka zamknięta w małych, lśniących owocach, które dostarczają nam wszystkiego, co niezbędne do ochrony przed chorobami cywilizacyjnymi. Dlatego możemy je porównać do tarczy, która codziennie osłania nasze serce, mózg i kości przed szkodliwym wpływem upływającego czasu.
